van Teun tot Ton

Onderzoek naar je stamboom start met het vastleggen van de gegevens van je voorouders: hoe heten ze, waar en wanneer zijn ze geboren, getrouwd en gestorven. Vaak kan je uit de aktes van een voorouder afleiden hoe de ouders van hem of haar heetten, waar ze woonden en waar en wanneer ze geboren zijn. Vervolgens zoek je dan die aktes er weer bij en werk je terug in de tijd.

Simpel! …… tot begin 18e eeuw, wanneer de burgerlijke stand ingevoerd wordt in Nederland door de Franse bezetters, die zelf al een burgerlijke stand hadden sinds 1792. Vooral Napoleon was er een groot voorstander van: het werd veel eenvoudiger om de dienstplicht af te dwingen en belastingen te heffen.

In Amsterdam werd de burgerlijke stand ingevoerd in 1811, en alle geboortes, huwelijken en overlijdens dienden aangemeld te worden bij de overheid, de gemeente Amsterdam in dit geval. De gegevens die ingevuld moesten worden waren standaard en betroffen, behalve de datum van de gebeurtenis en de namen van de betrokkenen, ook de namen, adressen en soms beroepen van ouders en getuigen.

Dit was ook het moment dat men namen volledig en eenduidig ging schrijven. Voor die tijd was het normaal om alleen een voornaam te gebruiken aangevuld met patroniem, de naam van je vader (e.g. Willem Teunisz). In steden werd vaak al wel informeel een achternaam gebruikt om verwarring te voorkomen. Veelal was dat een geografische verwijzing.

Vóór 1811 was alles anders. De dopen en begrafenissen werden geregistreerd door de kerken en begraafplaatsen. In 1811 werden deze instanties verzocht deze gegevens te overhandigen aan de overheid en gelukkig zijn daardoor veel van de gegevens bewaard gebleven.

Voor het trouwen ging men eerst in ondertrouw. Dat is het moment dat de aanstaande bruidegom en bruid aan de overheid officieel aangeven te willen gaan trouwen. Na inschrijving van de ondertrouw in het pui-register werden de namen van de trouwlustigen opgehangen aan de pui van het stadhuis. Hier kon iedereen die dat wilde lezen wie er wilde gaan trouwen en eventueel bezwaar maken. Zonder bezwaar werd het huwelijk gesloten door de schepenen in het stadhuis. Voor katholieken gold dat alleen huwelijken gesloten in het stadhuis als wettig werden gezien. Eventueel kon men daarna nog in de kerk trouwen. De Amsterdamse ondertrouwregisters die behalve de naam van bruid en bruidegom, ook de naam van de vader, of indien overleden, die van de moeder, aangeven, zijn bewaard gebleven en goed gearchiveerd.

Zo was het was dan ook vrij eenvoudig om via onze grootvader, onze overgrootvader en dan onze betovergrootvader te vinden. Tot Pieter van Klaveren, geboren in Amsterdam in 1785. Hierna werd het heel wat lastiger: aktes ontbraken, namen werden verschillend gespeld, en in enkele gevallen werden geheel verschillende namen gebruikt.

Toch denk ik dat met grote mate van zekerheid gesteld kan worden dat Teun de vader van Pieter is, en Willem de vader van Teun. En zelfs van Willem, geboren in 1682, weten we wie de ouders zijn: Teunis Pietersz en Maartie Jans uit Oude Wetering.

Ik zal uitleggen hoe ik hiertoe gekomen ben.

In de ondertrouw akte uit 1780 van Pieter van Klaveren met Willemina de Graaf, wordt Teunis van Klaveren aangegeven als vader van Pieter. Verder is er een doopakte uit 1758 van Petrus van Klaveren, waarin Anthonij van Claveren en Maria Lomoo worden aangegeven als zijn ouders.

Vervolgens kan men in de ondertrouw akte en trouwakte uit 1754 lezen dat Teunis van Claveren (ook geschreven als van Klaveren) is getrouwd met Maria Lomo.

Hieruit mag je concluderen dat Petrus dezelfde persoon is als Pieter, en Anthonij dezelfde persoon als Teunis. De namen Petrus en Anthonij zijn wat “katholieker” gemaakt door de priester die Petrus of Pieter heeft gedoopt. Deze conclusie wordt ondersteund door het feit dat Pieter 22 jaar was toen hij in ondertrouw ging, en dus in 1758, het jaar van Petrus’ doop, is geboren.

Ook blijkt dat toen Teunis van Klaveren in 1754 in ondertrouw ging, zijn moeder Maria Kaland uit Haarlem, aanwezig was. Blijkbaar was zijn vader toen al overleden.

Het zoeken op de naam Kaland leidt tot niets, niet in Amsterdam, niet in Haarlem en niet in de rest van de wereld, en hiermee lijkt dan ook het spoor naar onze voorouders op te houden.

Maar na betere bestudering van de ondertrouwakte bleek dat de naam verkeerd gelezen was en het niet Kaland maar Kasand is. Na nog wat meer zoeken vond ik een bijschrijving in het begrafenisregister van het Karthuizer kerkhof, gedateerd 10 Maart 1780, op naam van Maria Kasaart, weduwe van Pieter Smaksijl. Zou Maria Kasaart dezelfde persoon zijn als Kasand, maar wie was Pieter Smaksijl dan?

Op zoek naar de ondertrouwakte van Pieter Smaksijl dus. Hieruit blijkt dat hij op 1 April 1735 trouwt met Maria Caasaart uit Haarlem, en dat zij de weduwe is van Willem van Klaveren. Een spoor! Is Maria Kaland uit Haarlem dezelfde persoon als Maria Casaart uit Haarlem, en zou Willem dan de vader van Teun zijn?

Dat kan natuurlijk bevestigd worden door de ondertrouwakte van Willem en Maria. Maar die is niet te vinden. Terug naar Pieter’s doopakte: naast de ouders werden ook de getuigen, of peter en meter, vermeld. Bij de oudste kinderen zijn dit vaak de grootouders, waar de kinderen naar vernoemd worden. Bij Petrus, of Pieter, zijn dit Pieter Smakzijl en Maria Smakzijl! De grootouders! Maria Caasaart had natuurlijk haar gehuwde naam aangenomen: Maria Smakzijl.

Nu weten we dat Willem met echtgenote Maria Caasaart en zoon Teun samen naar Amsterdam zijn gekomen, waar Willem overlijdt en Maria hertrouwt met Pieter Smaksijl. Of toch niet? Het is vreemd dat Maria niet haar meisjesnaam gebruikt bij de doop van Pieter, wat gebruikelijk is. Klopt dit dan wel? Toch nog verder zoeken.

De huwelijksregisters van de RK de Posthoorn zijn beschikbaar, dus ik zoek daar in de periode twee tot drie weken na de datum van de ondertrouw akte. Er is geen inschrijving van Pieter Smaksijl met Maria Caasaart te vinden, maar wel een huwelijks intekening van Pieter Smaksijl & Marijtje Jooste, gedateerd 17 April 1735. Dit is 16 dagen nadat dezelfde Pieter in ondertrouw gaat met Maria Caasaart.

Terugbladerend in het register van RK de Posthoorn vinden we een huwelijksregistratie van Willem Teunisz van Clavere & Marijtje Jooste gedateerd 14 Dec 1727. En op dezelfde wijze vinden we de ondertrouwakte van Willem Teunisz van Claveren, uit Oude Weeteringh met Marijtje Joosten uit Haarlem, gedateerd 28 Nov 1727, twee weken voor hun kerkelijk huwelijk.

Is Marijtje Jooste of Joosten dezelfde persoon als Maria Kasand, Maria Kasaart en Maria Caasaart?

Waarschijnlijk wel, want wat is de kans dat er twee verschillende vrouwen zijn: Maria en Marrijtje, die zowel met Willem en met Pieter getrouwd zijn geweest, en bovendien ook nog allebei een zoon Teun hebben, geboren in hetzelfde jaar? Want niet alleen staat er in de ondertrouwakte uit 1754 van Teun dat zijn moeder Maria Kasand is, maar ook dat hij 25 jaar is, en dus is geboren in 1729. Op 04 Februari 1729 er is ook een vermelding in het register van RK de Posthoorn van de doop van Teunis met als ouders Wilm Teunisse en Marrijtje Jooste.

De ultieme bevestiging dat het dezelfde persoon is, komt uit de doopaktes van de drie kinderen die Maria nog heeft gehad met Pieter Smakzijl, na hun huwelijk in 1735. In elk van de inschrijvingen staat Pieter Smakzijl als vader genoteerd en als moeder respectievelijk Marijtje Jooste Caersaert (1736), Marijtje Jooste Kaersaert (1739) en Marijtje Jooste Kasaart (1741).

Na het overlijden van Willem trouwt Marijtje Jooste met Pieter Smakzijl: eerst in ondertrouw als Maria Caasaart en daarna kerkelijk als Marijtje Jooste. Ze is naast haar patroniem ook de achternaam Kasaart gaan gebruiken. Geen van de aktes is door haar ondertekend, dus blijkbaar kon ze niet schrijven en ook niet lezen. Ze kon dus ook niet controleren hoe haar naam geschreven werd door de klerk of de priester, vandaar de grote spellingsvariantie. Voor onze stamboom houden we de naam Maria Jooste Kasaart aan, aangezien het zo gespeld staat in de meest recente aktes.

Teun is dus wel in Amsterdam geboren en zijn ouders zijn er getrouwd. Maar waar komt Willem dan vandaan?

In de ondertrouwakte van Willem Teunisz van Claveren en Marijtje Jooste (zie boven) staat niet alleen dat Willem uit Oude Weeteringh komt, maar ook dat hij weduwnaar is van Marritje Pieters Geestenbeek. Marritje is overleden in Amsterdam en begraven op het Karthuizer kerkhof op 12 Oktober 1727.

Dus nu dan maar zoeken in de archieven van het Gerecht Alkemade, waar Oude Weeteringh onder viel.

Gelukkig had iemand anders dat al gedaan. Dankzij een andere onderzoeker van de “van Klaveren” stamboom in Zuid-Holland weten we nu dat Wilhelmus is geboren en gedoopt in Rijpwetering op 14 Januari 1682 en dat zijn ouders Teunis Pieterz en Maartje Jans heetten.

Vervolgens is Willem Teunisz van Claveren, wonende op de Oude Wateringe, op 25 Mei 1705 in het huwelijk getreden met Marijtje Pieters Geestenbeek uit Haarlem, ook wonende op de Oude Wateringe.

Willem is dan 23 jaar en mogelijk niet veel later vertrekken ze naar Amsterdam. De grote vraag is: hebben zij kinderen gekregen, heeft Teun halfbroers of -zussen, en bestaat er wellicht nog een andere Amsterdamse van Klaveren stamlijn? Dat mag iemand anders uitzoeken.

Ter volledigheid, hieronder de tijdlijn van Willem’s geboorte tot Maria’s begrafenis:

14 Jan 1682	Doop van Willhelmus Teunisz, Rijpwetering
25 Mei 1705	Huwelijk van Willem Teunisz van Claveren en Marijtje Pieters Geestenbeek, Rijpwetering
?	Willem en Marritje gaan naar Amsterdam
12 Okt 1727	Marritje Pieters Geestenbeek begraven in Amsterdam
28 Nov 1727	Willem hertrouwd met Maria
04 Feb 1729	Zoon Teun geboren
07 Mei 1730	Willem overleden
02 Feb 1735	1e echtgenote van Pieter Smakzijl begraven
01 Apr 1735	Maria/Marijtje hertrouwd met Pieter Smakzijl, kinderen geboren in “36, ’39 en ‘41
27 Sept 1754	Zoon Teun in ondertrouw en Maria is getuige
28 Dec 1758	Kleinzoon Pieter gedoopt en Pieter Smakzijl is getuige
04 Nov 1776	Pieter Smakzijl begraven
10 Mar 1780	Maria begraven